Prawa Poboru

Czym są prawa poboru?

Prawa poboru są to instrumenty finansowe przeznaczone dla obecnych akcjonariuszy spółki, które dają im prawo do zakupu akcji nowych emisji po określonej cenie. Dzięki prawom poboru osoby posiadające akcje danej spółki mogą zachować dotychczasowy procentowy stan posiadania w danej spółce jeżeli zdecydują się nabyć akcje nowej emisji.

Jak to wygląda w praktyce?

Prawa poboru na rachunku inwestora pojawiają się nieodpłatnie jeżeli tylko inwestor posiadał w dniu ustalenia praw poboru akcje danej spółki, czyli musiał zakupić je przynajmniej 3 dni wcześniej. Po dniu ustalenia praw poboru akcje spółki są pomniejszone o teoretyczną wartość praw poboru. Prawa poboru są notowane na GPW podobnie jak i same akcje.

Zapisy na akcje nowej emisji

Nowa cena emisyjna jest najczęściej określana na niższym poziomie w stosunku do obecnej ceny rynkowej. Jeżeli inwestor nie jest zainteresowany nabyciem nowych akcji powinien sprzedać prawa poboru przed końcem okresu ich notowania. W przeciwnym wypadku instrumenty te stracą swoją ważność, co może oznaczać potencjalne straty dla inwestora.

Jeżeli inwestor jest zainteresowany objęciem akcji nowej emisji powinien zapewnić odpowiednie środki na rachunku oraz dokonać zapisu na akcje. Nie może też sprzedać praw poboru. Może za to je dokupić, jeżeli chciałby nabyć większą liczbę akcji. Maksymalna liczba akcji, które można nabyć uzależniona jest od liczby Praw Poboru oraz parytetu wymiany, czyli informacji ile PP należy posiadać aby móc nabyć 1 akcję spółki. Parytet wymiany ustalany jest w taki sposób, że jakby wszyscy inwestorzy złożyli zapisy na nowe akcje to cała emisja zostałaby objęta. Są to tzw. zapisy podstawowe.

Jednak nie zawsze jest tak, że wszyscy inwestorzy z skorzystają z przysługujących im praw poboru. Aby więc wszystkie akcje nowej emisji zostały objęte są też robione zapisy dodatkowe. Aby wziąć udział w zapisach dodatkowych należy posiadać minimum jedną akcję w momencie ustalenia praw poboru. W zapisach dodatkowych można już zapisywać się na większą liczbę akcji niezależnie od ilości posiadania Praw Poboru.

Koniec zapisów i co dalej?

Po zakończeniu zapisów na kontach inwestorów pojawiają się prawa do akcji nowej emisji (PNE), które na początku notowane są jako Prawa do Akcji ( PDA) a w momencie zarejestrowania ich w depozycie papierów wartościowych stają się akcjami.

Teoretyczna wartość praw poboru

Prawa poboru notowane są przez krótki okres czasu, najczęściej od kilku dni do kilku tygodni. Występują jednak pewne ograniczenia w porównaniu do innych instrumentów finansowych gdyż można je kupować i sprzedawać wyłącznie w zleceniach z limitem. Zlecenia typu PKC, PCR oraz PCRO nie są przyjmowane. Nie ma też dla nich określanych widełek.

Aby ustalić wartość PP należy zastosować następujący wzór:

VPP = (CR-CNE) / (N+1), gdzie:

VPP – teoretyczna wartość praw poboru

CR – Cena rynkowa

CNE – Cena nowej emisji

n – liczba praw poboru potrzebnych do objęcia 1 akcji nowej emisji

 

Spółka może też pozbawić akcjonariuszy prawa poboru i wyemitować nową emisję dla konkretnego inwestora. Aby tak się stało na Walnym Zgromadzeniu Akcjonariuszy za uchwałą musi zostać oddane ponad 80% głosów.

Przykład

Spółka Eduinwest, której akcje notowane są po 14 PLN wypuszcza nową emisję skierowaną do obecnych akcjonariuszy. Każdy akcjonariusz dostaje 1 prawo poboru za każdą posiadaną akcję. Każde 5 praw poboru upoważnia do zakupu akcji nowej emisji po cenie 8 PLN za akcje. Inwestor ma na rachunku 1000 akcji o łącznej wartości 14 000 PLN.

Pytania:

a. Jaka jest teoretyczna wartość praw poboru?

b. Ile będą warte akcje Eduinwest w pierwszym dniu notowań bez praw poboru

c. Ile nowych środków potrzebować będzie inwestor aby objąć całe przynależne mu akcje nowej emisji?

d. Jak będzie wartość rachunku inwestora, który sprzeda Prawa Poboru po cenie zgodnej z Teoretyczną Wartością Praw Poboru i nie zdecyduje się na zapis na akcje nowej emisji.

e. Jaka będzie wartość rachunku inwestora, który nie zrobi nic?

ad. a  Zgodnie ze wzorem VPP = (14-8) / (5+1) = 1 PLN. Teoretyczna wartość 1 prawa poboru będzie warta 1 PLN.

ad. b Po odcięciu praw poboru akcje warte będą 13 PLN. Inwestor będzie miał więc 1000 akcji o wartości 13 000 PLN oraz 1000 praw poboru o wartości 1000 PLN. Tak więc wartość rachunku się nie zmieni i dalej będzie wynosić 14 000 PLN.

ad. c Każde 5 praw poboru uprawnia inwestora do zapisu na 1 akcję nowej emisji po cenie 8 PLN. Inwestor ma 1000 praw poboru, czyli będzie mógł nabyć 200 akcji po cenie 8 PLN, co łącznie daje kwotę 1 600 PLN.

ad. d Inwestor, który nie chce zwiększać zaangażowania w spółkę powinien więc sprzedać prawa poboru w całości lub części. Jeżeli sprzeda wszystkie PP na jego rachunku zostaną więc akcje o wartości 13 000 PLN oraz 1000 PLN gotówki. Jego zaangażowanie w spółkę nieznacznie się zmniejszy, jednak wartość rachunku pozostanie niezmieniona.

ad.e Jeżeli inwestor nie sprzeda PP i nie zdecyduje się na zapis na akcje nowej emisji wtedy rachunek inwestora zmniejszy się o 1000 PLN.

Wnioski

Na podstawie powyższego zadania wyraźnie widać, że jeżeli spółka decyduje się pozyskać nowy kapitał i operację tą przeprowadza z wykorzystaniem praw poboru inwestor powinien przedsięwziąć odpowiednie kroki. W przeciwnym wypadku może ponieść stratę. Jeżeli nie chce zwiększać zaangażowania w spółkę powinien sprzedać PP. Jeżeli z kolei zależy mu na tym aby jego udział w akcjonariacie spółki się nie zmienił i posiada do tego wolne środki powinien dokonać zapisu.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *