Widełki dynamiczne i statyczne

Praktycznie na wszystkich większych światowych giełdach, wliczając w to również i Warszawską Giełdę Papierów Wartościowych istnieją mechanizmy mające uniemożliwić zbyt duże zmiany kursów w obrębie jednej sesji lub nawet jednego zlecenia. Są to tzw. widełki cenowe. Na GPW mamy do czynienia z widełkami statycznymi oraz dynamicznymi.

Widełki statyczne

Jest to dolne i górne ograniczenie cenowe w obrębie jednej sesji. Jeżeli kurs danego waloru wzrośnie lub spadnie na tyle, że realizacja ostatniego zlecenia spowodowałaby przekroczenie dopuszczalnego przedziału wahań, wtedy notowania są zamrażane. Osoba nadzorująca giełdę wstrzymuje notowania danego papieru na jakiś czas. Odbywa się nowe równoważenie rynku. Jeżeli nowo ustalona cena znajdzie się poza dotychczasowymi widełkami, wtedy tez ustalane są nowe widełki.

W przypadku akcji najczęściej widełki wynoszą 10%, czyli jeżeli kurs otwarcia danej akcji wyniósł 100, wtedy też widełki zostaną ustalone na poziomie 90-110. Dla kursu 200 będzie to odpowiednio 180-220.

Widełki statyczne mają na celu studzenie nadmiernych emocji. W sytuacji, w której na rynku panują bardzo negatywne emocje zbliżone do paniki bardzo często obserwujemy, że znacząca część akcji narusza dolne ograniczenie wahań.

Naruszenie widełek ma często też miejsce, gdy na rynku pojawia się jakaś informacja mogąca mieć ogromne znaczenie dla danej spółki. Dana wiadomość może też okazać się nieprawdziwa. Jeżeli kurs wpadnie na widełki i zostanie zawieszony inwestor ma wtedy dodatkowych kilka minut na przeanalizowanie sytuacji i podjęcie odpowiedniej decyzji. Jest to też moment schłodzenia emocji i może uchronić wielu inwestorów przed podjęciem błędnej decyzji.

W szczególnych przypadkach może mieć miejsce sytuacja, w której przewodniczący sesji podejmie decyzje o zawieszeniu notowań już do końca danej sesji giełdowej.

Widełki dynamiczne

Są to ograniczenia dla jednego zlecenia. Ich szerokość jest znacznie mniejsza od widełek statycznych i po każdej nowej transakcji na nowo ustalany jest ich poziom. Dynamicznie się przemieszczają wraz ze zmianą kursu i ich głównym zadaniem jest ochrona inwestorów przed wypuszczeniem na giełdę błędnego zlecenia.

Przykładem takiego błędnego zlecenia może być sprzedaż 1 kontraktu po cenie 2500 (przykład dla WIG20), gdzie inwestor w złe pola wpiszę cyfrę 1 i 2500 i finalnie sprzeda 2500 kontraktów po 1 PLN. Takie zlecenie przy ewentualnej niskiej płynności mogłoby spowodować bardzo istotny spadek cen danego kontraktu, który nie byłby spowodowany rzeczywistą sytuacją giełdową.

Dla danego przykładu, czyli kontraktów na Wig20 o dalszym terminie zapadalności niż te najbardziej płynne taka wielkość mogłaby nawet wyczyścić cały arkusz zleceń i spowodować spadek kursu do 0.Spadek byłby zapewne chwilowy, gdyż nowi inwestorzy momentalnie by wprowadzili nowe zlecenia na giełdę i rynek powróciłby w okolicę sprzed feralnego zlecenia.

Przed wprowadzeniem widełek dynamicznych błędnie wprowadzone zlecenia, które powodowały znaczące straty jednych (zyski drugich) czasami się zdarzały.

Aby więc tak się nie działo takie zlecenie obecnie zostanie odrzucone w całości lub części do poziomu widełek. W praktyce takie zlecenie by nawet nie zostało zrealizowane, gdyż na GPW istnieje dodatkowa forma ochrony, czyli maksymalna wielkość jednego zlecenia. Dla kontraktów indeksowych wynosi ona 500 sztuk.

Widełki dynamiczne występują wyłącznie dla notowań ciągłych we wszystkich fazach notowań z tym że podczas fazy otwarcia, zamknięcia, a także w momencie równoważenia rynku mogą być rozszerzone. Maksymalna wielkość rozszerzenia wynosi iloczyn wysokości dynamicznych widełek oraz współczynnika rozszerzenia widełek dynamicznych.

 

Poziomy widełek

Widełki nie są takie same dla wszystkich instrumentów finansowych notowanych na GPW. Inaczej też wyglądają podczas różnych faz sesji, a także inaczej podczas fazy debiutu.

Dokładne informacje o widełkach przeczytać możecie w Szczegółowych Zasadach Obrotu Giełdowego na stronie Warszawskiej Giełdy ( od strony 58). Skrót zawartych tam informacji zamieściłem w tabelkach.

Z racji, że wszystkich tabelek jest dużo to zacznę od najpopularniejszych instrumentów czyli akcji z WIG20 oraz WIG30. Te instrumenty postaram się też i dokładnie omówić.

 

1. Akcje z WIG20 oraz z WIG30

Wysokość statycznych ograniczeń wahań kursów a. 0.02 PLN przy kursie odniesienia 0,01 – 0,19 PLNb. 0.03 zł przy kursie odniesienia 0,20 – 0,29 PLNc. 10% od kursu odniesienia przy kursie odniesienia powyżej 0,30 PLN
Wysokość dynamicznych ograniczeń wahań kursów a. 0.01 PLN przy kursie odniesienia 0,01 PLN  – 0,29 PLNb. 3,5 % od kursu odniesienia przy kursie odniesienia powyżej 0,30 PLN
Współczynnik rozszerzenia widełek dynamicznych 2
Metoda działania widełek dynamicznych brak równoważenia z jednoczesnym odrzuceniem niezrealizowanej części zlecenia
Metoda działania widełek statycznych równoważenie z jednoczesnym odrzuceniem niezrealizowanej części zlecenia , które wywołało równoważenie

 

Z powyższej tabelki wynika więc kilka istotnych rzeczy. Po pierwsze widełki zarówno dynamiczne, jak i statyczne są różne dla niskich i wysokich cen akcji. Logika w tym jest taka, że trudno byłoby ustalić widełki statyczne na poziomie procentowych dla akcji o bardzo niskich notowaniach na przykład 0,02 PLN, gdyż najmniejsza możliwa zmiana notowań cen akcji wynosi 1 grosz, czyli w tym wypadku byłoby to dokładnie 50%.Regulator więc przyjął, że dopiero powyżej 30 groszy można już wprowadzać ograniczenia procentowe.

Po przekroczeniu widełek statycznych niezrealizowana część zlecenia jest odrzucana i rozpoczyna się równoważenie. Brak z kolei jest równoważenia w przypadku przekroczenia widełek dynamicznych. Niezrealizowana część zlecenia jest po prostu odrzucana.

Dla innych instrumentów oraz dla akcji nie z WIG30 konsekwencje przekroczenia widełek nie zawsze są takie. Zapraszam do przestudiowania tabelek. Jeżeli w którejś z poniższych tabelek pojawia się jakaś nowa informacja, to starałem się ją wytłumaczyć pod daną tabelką.

2. Akcje z mWIG40 oraz WIG50 (za wyłączeniem akcji znajdujących się w WIG20 i WIG30)

Wysokość statycznych ograniczeń wahań kursów a. 0.02 PLN przy kursie odniesienia 0,01 – 0,19 PLNb. 0.03 PLN przy kursie odniesienia 0,20 – 0,29 PLNc. 10% od kursu odniesienia przy kursie odniesienia powyżej 0,30 PLN
Wysokość dynamicznych ograniczeń wahań kursów a. 0.01 PLN przy kursie odniesienia 0,01 – 0,24 PLNb. 4,5 % od kursu odniesienia przy kursie odniesienia powyżej 0,25 PLN
Współczynnik rozszerzenia widełek dynamicznych 2
Metoda działania widełek dynamicznych równoważenie z jednoczesnym przyjęciem tej części zlecenia, które wywołało równoważenie.
Metoda działania widełek statycznych równoważenie z jednoczesnym odrzuceniem niezrealizowanej części zlecenia , które wywołało równoważenie.

 

Jak więc widać dla akcji trochę mniejszych spółek, inaczej poustawiane są progi widełek dynamicznych. Widełki te też są trochę szersze. Jest to naturalne posunięcie, gdyż na spółkach tych jest mniejsza płynność i znacząco mniejsze zlecenie jest w stanie spowodować większą zmianę ceny.

Inne są też konsekwencje przekroczenia progu widełek dynamiczne, gdyż dla akcji mniejszych jest równoważenie, podczas gdy dla akcji z WIG20 oraz z WIG30 równoważenia nie było.

 

3. Pozostałe akcje oraz PDA w systemie notowań ciągłych

Wysokość statycznych ograniczeń wahań kursów a. 0.02 PLN przy kursie odniesienia 0,01 – 0,19 PLN
b. 0.03 PLN przy kursie odniesienia 0,20 – 0,29 PLN
c. 10% od kursu odniesienia przy kursie odniesienia powyżej 0,30 PLN
Wysokość dynamicznych ograniczeń wahań kursów a. 0.01 PLN przy kursie odniesienia 0,01 – 0,14 PLN
b. 6,5 % od kursu odniesienia przy kursie odniesienia powyżej 0,15 PLN
Współczynnik rozszerzenia widełek dynamicznych 1,5
Metoda działania widełek dynamicznych równoważenie z jednoczesnym przyjęciem tej części zlecenia, które wywołało równoważenie.
Metoda działania widełek statycznych równoważenie z jednoczesnym odrzuceniem niezrealizowanej części zlecenia , które wywołało równoważenie.

 

4. Akcje lub Prawa do akcji w dniu debiutu na giełdzie

Wysokość statycznych ograniczeń wahań kursów 30% od kursu odniesienia
Wysokość dynamicznych ograniczeń wahań kursów 10% od kursu odniesienia
Współczynnik rozszerzenia widełek dynamicznych 2
Metoda działania widełek dynamicznych równoważenie z jednoczesnym przyjęciem tej części zlecenia, które wywołało równoważenie.
Metoda działania widełek statycznych równoważenie z jednoczesnym odrzuceniem niezrealizowanej części zlecenia , które wywołało równoważenie.

 

5. Akcje lub Prawa do Akcji w systemie notowań jednolitych

Wysokość statycznych ograniczeń wahań kursów a. 0.02 PLN przy kursie odniesienia 0,01 – 0,19 PLN
b. 0.03 PLN przy kursie odniesienia 0,20 – 0,29 PLN
c. 10% od kursu odniesienia przy kursie odniesienia powyżej 0,30 PLN

W systemie notowań jednolitych nie występują widełki dynamiczne

6. Prawa Poboru

Wysokość statycznych ograniczeń wahań kursów a. 0.02 PLN przy kursie odniesienia 0,01 – 0,19 PLN
b. 0.03 PLN przy kursie odniesienia 0,20 –  PLN 0,29
c. 100% od kursu odniesienia przy kursie odniesienia powyżej 0,30 PLN
Wysokość dynamicznych ograniczeń wahań kursów a. 0.01 PLN przy kursie odniesienia 0,01 – 0,29 PLN
b. 15% od kursu odniesienia przy kursie odniesienia powyżej 0,30 PLN
Współczynnik rozszerzenia widełek dynamicznych 2
Metoda działania widełek dynamicznych równoważenie z jednoczesnym przyjęciem części zlecenia, które wywołało równoważenie.
Metoda działania widełek statycznych równoważenie z jednoczesnym odrzuceniem niezrealizowanej części zlecenia , które wywołało równoważenie.

 

7. Prawa Poboru w systemie notowań jednolitych

Wysokość statycznych ograniczeń wahań kursów a. 0.02 PLN przy kursie odniesienia 0,01 – 0,19 PLN
b. 0.03 PLN przy kursie odniesienia 0,20 –  0,29 PLN
c. 100% od kursu odniesienia przy kursie odniesienia powyżej 0,30 PLN

 

8. Instrumenty dłużne w systemie notowań ciągłych

Wysokość statycznych ograniczeń wahań kursów 3 punkty procentowe od kursu odniesienia
Wysokość dynamicznych ograniczeń wahań kursów 1 punkt procentowy od punktu odniesienia
Współczynnik rozszerzenia widełek dynamicznych 2,0
Metoda działania widełek dynamicznych równoważenie z jednoczesnym przyjęciem części zlecenia, które wywołało równoważenie.
Metoda działania widełek statycznych równoważenie z jednoczesnym odrzuceniem niezrealizowanej części zlecenia , które wywołało równoważenie.

 

9. Instrumenty dłużne w systemie notowań jednolitych

Wysokość statycznych ograniczeń wahań kursów 3 punkty procentowe od kursu odniesienia

 

10. Certyfikaty inwestycyjne w systemie notowań ciągłych

Wysokość statycznych ograniczeń wahań kursów a. 0.02 PLN przy kursie odniesienia 0,01 – 0,19 PLN
b. 0.03 PLN przy kursie odniesienia 0,20 – 0,29 PLN
c. 10% od kursu odniesienia przy kursie odniesienia powyżej 0,30 PLN
Wysokość dynamicznych ograniczeń wahań kursów a. 0.01 PLN przy kursie odniesienia 0,01 – 0,14 PLN
b. 6,5 % od kursu odniesienia przy kursie odniesienia powyżej 0,15 PLN
Współczynnik rozszerzenia widełek dynamicznych 1,5
Metoda działania widełek dynamicznych równoważenie z jednoczesnym przyjęciem części zlecenia, które wywołało równoważenie.
Metoda działania widełek statycznych równoważenie z jednoczesnym odrzuceniem niezrealizowanej części zlecenia , które wywołało równoważenie.

 

11. ETFy

Wysokość statycznych ograniczeń wahań kursów a. 0.02 PLN przy kursie odniesienia 0,01 – 0,19 PLN
b. 0.03 PLN przy kursie odniesienia 0,20 – 0,29 PLN
c. 10% od kursu odniesienia przy kursie odniesienia powyżej 0,30 PLN
Wysokość dynamicznych ograniczeń wahań kursów a. 0.01 PLN przy kursie odniesienia 0,01 – 0,29 PLN
b. 3,5 % od kursu odniesienia przy kursie odniesienia powyżej 0,30 PLN
Współczynnik rozszerzenia widełek dynamicznych 2
Metoda działania widełek dynamicznych równoważenie z jednoczesnym przyjęciem części zlecenia, które wywołało równoważenie.
Metoda działania widełek statycznych równoważenie z jednoczesnym odrzuceniem niezrealizowanej części zlecenia , które wywołało równoważenie

 

12. Kontrakty terminowe na indeksy giełdowe

Wysokość statycznych ograniczeń wahań kursów 10% od kursu odniesienia
Wysokość dynamicznych ograniczeń wahań kursów 25 punktów indeksowych od kursu odniesienia
Współczynnik rozszerzenia widełek dynamicznych 2
Metoda działania widełek dynamicznych równoważenie z jednoczesnym odrzuceniem niezrealizowanej części zlecenia , które wywołało równoważenie
Metoda działania widełek statycznych równoważenie z jednoczesnym odrzuceniem niezrealizowanej części zlecenia , które wywołało równoważenie

13. Kontrakty terminowe na stawki referencyjne WIBOR

Wysokość statycznych ograniczeń wahań kursów 0,6 % od kursu odniesienia
Wysokość dynamicznych ograniczeń wahań kursów 0,25% od kursu odniesienia
Współczynnik rozszerzenia widełek dynamicznych 2,0
Metoda działania widełek dynamicznych równoważenie z jednoczesnym odrzuceniem niezrealizowanej części zlecenia , które wywołało równoważenie
Metoda działania widełek statycznych równoważenie z jednoczesnym odrzuceniem niezrealizowanej części zlecenia , które wywołało równoważenie

 

14. Kontrakty terminowe na obligacje skarbowe

Wysokość statycznych ograniczeń wahań kursów 2,2 % od kursu odniesienia
Wysokość dynamicznych ograniczeń wahań kursów 0,9% od kursu odniesienia
Współczynnik rozszerzenia widełek dynamicznych 2,0
Metoda działania widełek dynamicznych równoważenie z jednoczesnym odrzuceniem niezrealizowanej części zlecenia , które wywołało równoważenie
Metoda działania widełek statycznych równoważenie z jednoczesnym odrzuceniem niezrealizowanej części zlecenia , które wywołało równoważenie

 

15. Kontrakty terminowe na kursy walut

Wysokość statycznych ograniczeń wahań kursów 6 % od kursu odniesienia
Wysokość dynamicznych ograniczeń wahań kursów 4 PLN od kursu odniesienia
Współczynnik rozszerzenia widełek dynamicznych 2,0
Metoda działania widełek dynamicznych równoważenie z jednoczesnym odrzuceniem niezrealizowanej części zlecenia , które wywołało równoważenie
Metoda działania widełek statycznych równoważenie z jednoczesnym odrzuceniem niezrealizowanej części zlecenia , które wywołało równoważenie

16. Kontrakty terminowe na akcje

Wysokość statycznych ograniczeń wahań kursów 15 % od kursu odniesienia
Wysokość dynamicznych ograniczeń wahań kursów 3,5%
Współczynnik rozszerzenia widełek dynamicznych 2,0
Metoda działania widełek dynamicznych równoważenie z jednoczesnym odrzuceniem niezrealizowanej części zlecenia , które wywołało równoważenie
Metoda działania widełek statycznych równoważenie z jednoczesnym odrzuceniem niezrealizowanej części zlecenia , które wywołało równoważenie

 

17 Opcje na indeksy giełdowe

Wysokość statycznych ograniczeń wahań kursów W danym miesiącu kurs otwarcia, kurs transakcyjny i kurs zamknięcia może być wyższy (górne ograniczenie) lub niższy (dolne ograniczenie) od kursu odniesienianajwyżej o wartość równą 10% średniejz ostatnich 20 wartości zamknięcia indeksu bazowego określonych przed pierwszym dniem tego miesiąca. Dla pierwszych serii opcji w danej klasie (klasie w rozumieniu odpowiednich warunków obrotu) wartość ta wynosi 10%średniej z ostatnich 20 wartości zamknięcia indeksu bazowego określonych przed pierwszym dniem obrotu danymi seriami opcji. Wartość, o której mowa w zdaniach poprzednich, zaokrąglana jest matematycznie do pełnych dziesiątek punktów indeksowych
Wysokość dynamicznych ograniczeń wahań kursów ½ wielkości widełek statycznych
Współczynnik rozszerzenia widełek dynamicznych 2,0
Metoda działania widełek dynamicznych równoważenie z jednoczesnym odrzuceniem niezrealizowanej części zlecenia , które wywołało równoważenie
Metoda działania widełek statycznych równoważenie z jednoczesnym odrzuceniem niezrealizowanej części zlecenia , które wywołało równoważenie

Tutaj pojawia się trochę inny mechanizm liczenia widełek. Podstawą do jego obliczania nie jest sama zmiana wartości opcji a wartość instrumentu bazowego a konkretnie 10 % ze średniej 20 ostatnich sesji. Tak więc jest trochę więcej liczenia, ale liczenie to nie jest specjalnie skomplikowane.

 

18. Jednostki indeksowe

Wysokość statycznych ograniczeń wahań kursów 10% od kursu odniesienia
Wysokość dynamicznych ograniczeń wahań kursów 5 PLN od kursu odniesienia
Współczynnik rozszerzenia widełek dynamicznych 2,0
Metoda działania widełek dynamicznych równoważenie z jednoczesnym odrzuceniem niezrealizowanej części zlecenia , które wywołało równoważenie
Metoda działania widełek statycznych równoważenie z jednoczesnym odrzuceniem niezrealizowanej części zlecenia , które wywołało równoważenie

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *